06/09/12 om 10:56 - Bijgewerkt om 10:56

D-Day is vandaag Draghi Dag

Als Mario Draghi doet wat het meest waarschijnlijk lijkt, de ECB onder voorwaarden staatspapier van noodlijdende landen laten opkopen, dan zal het idee dat de ECB de eurocrisis kan oplossen compleet verdampen.

D-Day is vandaag Draghi Dag

© Reuters

De plannen die Mario Draghi deze namiddag gaat ontvouwen, zullen alvast de banken goed uitkomen. Een structurele oplossing voor de eurocrisis kan onmogelijk van de ECB komen.

"Silly things do cease to be silly if they are done by sensible people in an impudent way -- domme dingen houden op dom te zijn als ze door verstandige mensen op een brutale, schaamteloze manier worden uitgevoerd", zo luidt het citaat van Jane Austen waarmee de Bloomberg nieuwssite deze ochtend opent.

Er kan niet aan worden voorbijgegaan dat op donderdag 6 september dit citaat een zekere relevantie heeft met betrekking tot wat het moment van deze dag moet gaan worden: de persconferentie die Mario Draghi, de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), straks zal geven na de vergadering van de 23-koppige raad van bestuur van de ECB.

Eind juli deed Draghi in Londen een uitspraak die hem sedertdien als zijn schaduw achtervolgt. De ECB, aldus Draghi, "zou al het nodige doen om de euro te redden" en wat de ECB zou gaan doen zou "zeker genoeg zijn". In het zog van die boude uitspraak ontspon zich een hevig gevecht binnen de ECB tussen Draghi en zijn aanhangers enerzijds en de Bundesbank (de Duitse centrale bank (Buba)) en de veel dunnere schare van aanhangers van de Buba anderzijds (zie hieromtrent ook het omslagverhaal in zusterblad Trends van deze week).

Draghi wil geconditioneerde interventies op de obligatiemarkten, de Buba-groep verzet zich daartegen. Draghi wil alzo de steeds verder invretende fragmentatie van de eurozone terugdringen en de financieringslasten voor noodlijdende landen laag houden, al zal dit laatste zeker niet officieel vermeld worden als reden voor interventies. Voor Buba & Co gaat de ECB daarmede haar opdracht ver te buiten en dreigt men zeer contra-productieve gevolgen te krijgen.

Hoewel de onzekerheid nog altijd prominent aanwezig blijft, lijkt het er toch op dat er finaal een compromis uit de bus kwam tussen de bekvechtende partijen binnen de ECB. Niet van harte want met name bij de Bundesbank blijft men visceraal tegen. Het scenario dat volgens diverse bronnen het meeste kans maakt om straks door Draghi aan de goegemeente gepresenteerd te worden, bestaat erin dat de ECB inderdaad zou overgaan tot de opkoop van papier van noodlijdende landen, vooral van Spanje en Italië.

Dat zou gebeuren onder strikte condities die door de begunstigde landen moeten nageleefd worden en om die naleving beter onder controle te kunnen houden, zou men de interventies beperken tot papier met een looptijd van maximaal drie jaar. Of er nog een link zou gemaakt worden met het Europees stabiliteitsfonds (ESM) is niet echt duidelijk. Evenmin is er duidelijkheid omtrent het principe van de ECB als bevoorrechte schuldeiser (al wijst veel er op dat men van dit principe niet zou afstappen). Ook omtrent de vraag of de ECB haar basisrentevoet verder verlaagt van 0,75% naar 0,50% bestaat grote onzekerheid.

Laat ons even doorgaan op het scenario dat thans als het meest waarschijnlijke wordt beschouwd, zijnde dus conditionele interventies vanwege de ECB gericht op papier met een looptijd van minder dan drie jaar. Bijkomend zal de ECB allicht ook nog minder strenge regels voor de kwaliteit van het aangeboden invoeren. Vier consequenties zullen zich snel manifesteren.

Ten eerste, de markten zullen op de heel korte termijn redelijk enthousiast reageren, met dalende rentevoeten voor de probleemlanden als gevolg, maar dat dreigt snel weg te ebben, zeker als de ECB vasthoudt aan haar status van bevoorrechte schuldeiser want dan gaan de gewone obligatiehouders meer dan ooit snel en massaal willen verkopen.

Ten tweede, bij de grootbanken zullen de nieuwe interventies vanwege de ECB op luid gejuich onthaald worden. Het laat hen immers toe verder hun portefeuille aan mogelijk verlieslatende herbeleggingen (denk aan de Griekse haircut) alsnog zonder verliezen te dumpen bij de ECB. Moet de ECB uiteindelijk verliezen nemen op die portefeuille dan draait de ganse eurogemeenschap daar voor op. Bijkomend voordeel voor de grootbanken: de balanstotalen worden op deze manier gereduceerd waardoor de noodzaak aan bijkomend kapitaal om te voldoen aan de nieuwe vereisten inzake kapitaalbuffers op de balans ook weer verkleint. Gooit de ECB ook nog een verdere renteverlaging in haar pakket dan kan de champagne echt rijkelijk vloeie,n want dan gaan de kosten van een belangrijk deel van de funding van de banken verder naar beneden (o.m. de vergoeding te betalen op spaarrekeningen).

Ten derde, de conditionaliteit die de ECB wil opleggen aan de landen die genieten van ECB-interventies gaat zeker op termijn niet werken. Het zit in het wezen van regeringen ingebakken om sanerings- en herstructureringsinspanningen op een (veel) lager pitje te zetten eens men weet dat de centrale bank toch voor financiering zorgt. Moral hazard, zoals dat dan heet.

De dreiging met die financiering te stoppen als de regels niet worden nageleefd, is niet geloofwaardig. Dat is ten overvloede gebleken met Griekenland en die realiteit zal nog veel acuter spelen voor veel grotere landen als Spanje en Italië. Het argument dat de ECB ruimte kan scheppen voor de politici om hun ding te doen, is dus een nepargument. Meer nog: net door de interventies van de ECB drijft men steeds verder weg van het ultieme doel.

Ten vierde, het idee dat de ECB de eurocrisis kan oplossen, zal, voor zover nog aanwezig in sommige kringen, compleet verdampen. De politieke wereld moet met heel geloofwaardige plannen en ondubbelzinnige eerste stappen komen in de richting van een echte politieke en economische unie binnen de eurozone. Enkel dan zullen de markten hun ondertussen diepgewortelde achterdocht tegen de Europese monetaire unie laten vallen.

Het voortbestaan van de euro is geen monetair probleem, het is een politiek probleem.

Johan Van Overtveldt

Onze partners