"Osama stopt pas als iedereen bekeerd is tot de islam"

Coll schrijft voor het weekblad The New Yorker en is ceo van de denktank The New America Foundation.

In de periode dat Osama meevocht aan de zijde van de Afghaanse rebellen, kregen zij geld toegestopt van de CIA. Heeft Osama ooit rechtstreeks geld gekregen van de Amerikaanse geheime dienst?

STEVE COLL: Daar is geen direct bewijs voor. De CIA financierde wel een andere moslimfundamentalist, commandant Haqqani, die nauw samenwerkte met Osama. Dat CIA-geld kan gebruikt zijn om in augustus van 1988 Al-Qaeda, 'De Basis', op te richten. De oorspronkelijke bedoeling van Al-Qaeda was om alle moslims die tegen de sovjets vochten een uitvalsbasis te bezorgen om andere goddeloze vijanden van de islam te bekampen.

Het was in het begin een kleine organisatie, en het leek toen onwaarschijnlijk dat de groepering ooit tot een grote oorlog in staat zou zijn. Die oorlog is er wel degelijk gekomen - vooral tegen het goddeloze Amerika, dat ervan beschuldigd wordt de onzichtbare hand te zijn in alles wat misgaat in het Midden-Oosten.

Het is heel interessant om de geschriften van Osama te lezen. Hij laveert voortdurend tussen politieke beschouwingen - over de problemen in Israël, over de oorlog in Irak - en religieuze beschouwingen, waarin hij zichzelf beschouwt als het instrument van God in een oorlog die tot het laatste oordeel zal duren.

Zijn strijd stopt niet als er vrede is tussen Israëli's en Palestijnen, of als Amerika zich terugtrekt uit Irak. Zijn oorlog stopt pas als iedereen bekeerd is tot de islam. Dat heeft belangrijke consequenties. Als je een conflict kunt oplossen door politieke problemen de wereld uit te helpen, is er altijd een marge voor onderhandelingen. Maar als het ultieme doel van een van de strijdende partijen de Apocalyps is, ziet de toekomst er wel heel somber uit.

Het antwoord van George W. Bush op de aanslagen van 11 september 2001, namelijk de invasie in Irak, was geen goed idee. Integendeel, met de start van die oorlog bood Bush Osama op een zilveren schaaltje aan wat die laatste eigenlijk wou: Irak plaatste Osama op gelijke voet met de president van de Verenigde Staten. Ze vechten nu echt een oorlog uit tussen de beschavingen, waarbij Osama het Oosten, en Bush het Westen vertegenwoordigt.

Als we dat conflict ooit willen oplossen, zullen we moeten erkennen dat het geen clash tussen de islam en het christendom is, maar dat het in de eerste plaats een conflict is binnen de islamwereld tussen gewelddadige radicalen en moslims die de wereld niet door geweld willen veranderen. Een deel van onze strategie moet erop gericht zijn om niet aan Osama's verwachtingen te voldoen, en hem steeds onbeduidender te maken.

Na 9/11 zat Osama in een depressie. De aanvallen hadden niet het resultaat opgeleverd waarop hij gehoopt had. Hij ging ervan uit dat na het instorten van de torens van het World Trade Center de rest van de Amerikaanse economie zou volgen. Hij maakte zelfs lijstjes van de economische verliezen en van de neergang van de aandelen van Amerikaanse bedrijven. Maar de totale crash bleef uit. Door de idiote inval in Irak is Bush erin geslaagd om het bezwaarde gemoed van Osama snel weer op te peppen.

Jan Stevens