Saint Amour jubelt om Hugo Claus

01/02/13 om 10:33 - Bijgewerkt om 10:33

20e editie van Saint Amour, 30 jaar na het verschijnen van 'Het Verdriet', 5 jaar na de dood van Hugo Claus: Eerwaarde Erwin Mortier meets Helmut Lotti goes cultureel verantwoord.

Saint Amour jubelt om Hugo Claus

© Belga

De jubilea tuimelden over elkaar, donderdagavond in de Antwerpse Bourlaschouwburg bij de première van Saint Amours ode aan Hugo Claus. Onze vliegende reporter Michiel Leen werd er zowaar een tikkeltje nostalgisch van.

A trip down memory Leen, zo voelt het om koers te zetten naar de Bourla vanavond. Waar was u, nu bijna vijf jaar geleden, toen u vernam dat Hugo Claus gestorven was? Uw dienaar vernam de droeve mare destijds via SMS. In Leuven was dat, waar ik op dat moment hoestend van het boekenstof een scriptie bij elkaar puzzelde in de universiteitsbieb. Niet veel later volgde een andere SMS, ditmaal van een dierbare vriendin: wij moesten en zouden aanwezig zijn bij Claus' begrafenis. Zaak van staats-, wat zeg ik: van levensbelang.

Zo kwam het dat we een tiental dagen later in de Bourlaschouwburg binnenglipten om vanop het tweede balkon de afscheidsplechtigheid van de meester gade te slaan. Er dwarrelde een jazzmuziekje van Thelonious Monk door de ruimte, terwijl op de parterre een stoet prominente genodigden plaatsnam. En wij maar wijzen: "Kijk daar, Harry Mulisch! En daar, is dat Komrij? En daar, Guy Mortier!" Waarna mijn dierbare vriendin me doodernstig in de ogen keek en sprak: "Leen, wij moeten zorgen dat we ooit ook daarbeneden zitten."

En vijf jaar later dwarrelt datzelfde deuntje van Monk door de schouwburg, terwijl ik op de parterre op zoek ga naar mijn plaatsje. Even denk ik mij faliekant van plaats vergist te hebben. Op de rij voor de mijne zitten enkele hoofdrolspelers uit de vroegere columns van Koen Meulenaere gezellig naast elkaar. Links van mij ontwaar ik Paul Jambers, rechts van mij Jan Vanriet, wiens eegade op haar beurt weer wordt geflankeerd door... Guy Mortier. "Ma chère, je had erbij moeten zijn," grinnik ik, nostalgisch.

Presentator Sven Speybrouck trapt af met een grapje over de uitspraken van politicus André Gantman over de Antwerpse stadsdichter - een binnenkoppertje, op deze Gedichtendag. Daarna zijn de schrijvers aan zet, los-vast geïnspireerd door een citaat, een verhaal, een gedicht van Claus.

Yannick Dangre brengt een verhaal dat lijkt uit te gaan van een alledaagse premisse: het soort baldadigheden waartoe een bende adolescenten overgaat wanneer ze op schoolreis een hotel overhoop zetten. Dangre vertelt vanuit het perspectief van Johanna, die tijdens een dergelijke trip haar maagdelijkheid verliest aan een zekere Philip. Door subtiele vooruitverwijzingen schrijft Dangre de prille idylle van zijn jonge geliefden aan stukken. Dangre maakt plaats voor Maartje Wortel, die ondanks haar erg vlakke verteltrant de zaal aan het grinniken krijgt met een liefdesverhaal dat zich afspeelt op de kermis. Het geheel ademt de sfeer van Thomése op zijn best, J. Kessels ligt op de loer. Vrouwvriendelijker, dat wel.

Lotti Maar dan: muziek. Ellen Schoenaerts -dochter van, inderdaad - en haar band werken zich moeizaam doorheen enkele kleinkunstnummers, waarvan eentje wijlen Julien nog aan het huilen zou hebben gebracht. Wat te begrijpen valt, zeker wanneer Helmut Lotti of all people een stukje mee komt zingen. Geen idee waarom, maar kosten noch moeite worden gespaard om deze Lotti toch maar salonfähig te maken in de ogen van een publiek dat hem enkele jaren geleden niet de moeite van het besnuffelen waard had gevonden.

Maar zie, ging het vroeger nog om "Lotti goes classic," dan is het dezer dagen "Lotti goes cultureel verantwoord." En dus ontpopte Lotti zich afgelopen najaar tot kleinkunstenaar, nadat hij zich ook al eens had proberen te ontpoppen tot blueszanger. Vanavond ontpopt Lotti zich tot altaarschenner in de letterlijkste zin van het woord, wanneer hij, geruggesteund door de helft van Schoenaerts' band, vergrijpt aan Claus' "Ik schrijf je neer." ("Mijn vrouw, mijn heidens altaar.") Tiritomba nog aan toe.

Seriously underfucked
Prominente Passante van vanavond is Griet Op de Beeck, wier debuut donderdag in de handel verscheen. "Net als in 'De Metsiers' is elk hoofdstuk van het boek geschreven vanuit het standpunt van een ander personage," kondigt Speybrouck de schrijfster aan. En ongetwijfeld net als in 'De Metsiers' spreken de personages bij Op de Beeck elkaar toe met zinnen als "I'm seriously under-fucked." En net als in De Metsiers heeft de protagoniste iets aan de hand met een opdringerig vakantievriendje. Ach, misschien behoor ik gewoon niet tot de doelgroep van Op de Beecks hupse proza.

Christophe Vekeman krijgt voor de pauze de lachers op zijn hand met een op Claus' "Na de film" geïnspireerde episode waarin verteller en geliefde zich overgeven aan een verregaand rollenspel. Doktertje spelen, allemaal goed en wel, maar het liefdesspel afhandelen als betrof het een druk bijgewoonde praktijkles in een universiteitsaula, dat is toch andere koek.

Eerwaarde Mortier
Na de pauze is het de beurt aan Erwin Mortier. Mortier, die met zijn "meneer de kardinaal, schaam je!" destijds in Claus' afscheidsplechtigheid een glansrolletje speelde, trekt vanavond zelf de kazuifel aan. Mortier kruipt in de huid van 'De Kei', de priester uit 'Het Verdriet van België' die door Louis Seynaeve aan de bezetters wordt verklikt. Deze Kei wordt in Mortiers brief een priester aan het eind van zijn dagen, die vanuit een door nonnen bestierd voorgeborchte een laatste (liefdes)brief schrijft aan zijn verraderlijke oud-leerling. Eerwaarde Mortier trekt zijn meest barokke register open voor een act met een veellagige ironie, waarin Guido Gezelle om de hoek komt loeren, maar -onvermijdelijk - ook Roger Vangheluwe.

Accordeon Na de statige doortocht van Marcel Möring, die het heeft over "de ondersoort der eenzamen", mag er ook luidop gegierd worden. Met Marijke Boon staat een artieste op het podium, die al bij de eerste Saint Amour van de partij was. De spichtige Boon, vergezeld van haar accordeon, viel bijzonder bij Claus in de smaak. De meester zou zich zelfs hebben laten ontvallen een accordeon te willen zijn, alleen maar om door Marijke aan de borst te worden gedrukt. Boon bestaat het een verjaardagslied te zingen in mineur - zelden zo'n klaaglijk hiep-hiep-hoera gehoord, gevolgd door enkele behoorlijk silly sonnetten, om af te sluiten met een onvervalste smartlap over SM. Om uit je stiksels te barsten van de lach.

Intussen volgen we via live-streaming ook de aanstelling van Anne Vegter tot Nederlands dichter des vaderlands - "u hebt tenslotte betaald om haar aan het werk te zien." Afsluiten is de taak van Leonard Nolens, die het voorrecht geniet om als enige gewoon uit zijn eigen werk voor te lezen. Daarmee wordt Nolens' status als grootste levende dichter in Vlaanderen nog maar eens bevestigd.
Een Saint Amour naar klassiek recept, kortom, en een waardig eerbetoon aan Hugo Claus tout court. Nu alleen nog dat riedeltje van Helmut Lotti uit ons hoofd krijgen.

Michiel Leen

Zie hier voor de speeldata van Saint Amour.

Lees meer over:

Onze partners