Precies 80 jaar geleden kwam Hitler aan de macht

30/01/13 om 16:00 - Bijgewerkt om 16:00

Vandaag werd in Berlijn een hele reeks tentoonstellingen geopend rond de machtsgreep van Hitler, dag op dag 80 jaar geleden. De discussie over Hitler laait ondertussen weer op.

Precies 80 jaar geleden kwam Hitler aan de macht

© EPA

Onder grote belangstelling en in aanwezigheid van Bondskanselier Angela Merkel vond vandaag in het Berlijnse museum 'Topographie des Terrors' in de Stresemannstrasse de opmaat plaats van een reeks tentoonstellingen die onder de verzamelnaam 'Zerstörte Vielfalt' (Verwoeste diversiteit) in Berlijn lopen en die het hele jaar duren. Aanleiding is de machtsovername van Hitler op 30 januari 1933, precies tachtig jaar geleden.

Voor de historicus Thomas Weber (°1974), auteur van 'Hitler's First War: Adolf Hitler, the Men of the List Regiment, and the First World War' (2010), is het herdenkingsjaar een aanleiding om zich af te vragen hoe het komt dat het Duitse historische onderzoek naar de persoonlijkheid van Hitler in het slop is geraakt. Sedert de baanbrekende biografieën van Sebastian Haffner ('Kanttekeningen bij Hitler', 1978) en Joachim Fest ('Hitler', 1973) levert het Duitse historische onderzoek over dat thema slechts nog magere resultaten op, aldus Weber, die voor zijn studie 'Our Friend, "The Enemy": Elite Education in Britain and Germany before World War I' met de prestigieuze Duc-d'Arenbergprijs werd onderscheiden.

In een bijdrage voor de 'Frankfurter Allgemeine Zeitung' van vandaag beweert Thomas Weber dat het Duitse onderzoek naar de recente Duitse geschiedenis (Weimar, Het Derde Rijk) lam ligt omdat de Duitse historici bang zijn hun nek uit te steken en geen non-conformistische standpunten durven in te nemen die hun carrière zouden kunnen schaden. Probleem is dat Hitler door de Duitse geschiedkundigen steeds meer als historisch object en niet meer als handelende persoon wordt waargenomen, meent Weber, die voor zijn stelling zelfs steun meent te vinden in een recente hilarische Hitler-roman ('Er ist wieder da') van de Münchense journalist Timur Vermes. Althans is Weber het eens met Vermes' opinie dat we niet te veel over Hitler weten, maar te veel van steeds weer hetzelfde.

Thomas Weber, die zelf geschiedenis aan de universiteit van Aberdeen doceert en op dit moment Fritz-Thyssen-Fellow aan de Harvard University is, formuleert over Hitler vier vragen die volgens hem nog altijd onbeantwoord zijn:

1 Hoe kunnen we de snelle metamorfose verklaren die Hitlers persoonlijkheid sedert het einde van Wereldoorlog I onderging? Van een outsider zonder leiderskwaliteiten evolueerde hij naar een charismatische fascistische raddraaier die met succes op een alles-of-niets-totalitarisme inzette. Wie verklaart de bipolariteit van Hitlers persoonlijkheid?

2 Wat is bij Hitler tactiek, en wat meent hij serieus?

3 Wie doorgrondt de radicaliserende sprongen die Hitler tussen 1919 en 1941 maakte en hoe vond hij in die periode zichzelf. En hoe vond hij zichzelf uit?

4 Wat waren Hitler persoonlijke eigenschappen en kwaliteiten en hoe zette hij die in?

Pas na de beantwoording van die vier vragen zullen we de interactie tussen Hitler en de Duitsers beter kunnen begrijpen, aldus Thomas Weber.

Piet de Moor

Voor meer info over de zowat 500 (!) manifestaties over 1933-1938-1945 in Berlijn, zie hier.

Lees meer over:

Onze partners