Patrick Modiano - In het café van de verloren jeugd

11/02/09 om 19:00 - Bijgewerkt om 18:59

Een roman vol trefwoorden als 'wegwijzer' en 'stuurloosheid'? Dat moet de nieuwe Modiano zijn!

Patrick Modiano - In het café van de verloren jeugd
Uitgeverij: Querido
Aantal pagina's: 149
ISBN: 978-90-214-3420-9

Patrick Modiano - In het café van de verloren jeugd

Het is ondertussen veertig jaar geleden dat Patrick Modiano de Franse literaire scene verraste met De plaats van de ster . In dat verhaal graaft de verteller op geheimzinnige maar intrigerende wijze in het verleden, een literaire tactiek die ondertussen zijn handelsmerk is geworden.

De roem volgde in 1978 met De straat van de donkere winkels, dat hem de Prix Goncourt opleverde. In dat verhaal valt de moeizame zoektocht van het hoofdpersonage, iemand met geheugenverlies, naar zijn ware identiteit perfect samen met de sfeer en structuur van een thriller.

Auteurs als Peter Handke en Milan Kundera waren uitgesproken bewonderaars. De timide Fransman bouwde een consequent oeuvre uit dat verder meesterwerkjes bevat als het broeierige Zondagen in augustus (1986) en het autobiografische Stamboek (2005).

In zijn recentste roman In het café van de verloren jeugd richt Modiano zijn vizier op Louki, een jonge vrouw die als een schim door Parijs dwaalt, op zoek naar zichzelf. 'Ze wilde ontsnappen, steeds verder vluchten, radicaal breken met het gewone leven - om vrij te kunnen ademen.'

Het verhaal van Louki doet in dat opzicht veel denken aan de (helaas te weinige bekende) psychologische romans van Georges Simenon. De lezer bekijkt Louki's ontsnappingspogingen door de ogen van vier personages. Een toevallige passant in een café, haar echtgenoot, de privédetective die door die laatste wordt ingehuurd wanneer ze het hazenpad kiest, en ten slotte haar minnaar Roland, die haar uiteindelijk verliest.

Jaren later keert Roland terug naar de plekken waar hij met Louki ronddwaalde. Van de referentiepunten in zijn geheugen blijft niet veel over, de tijd gaat nu eenmaal als een spons over het verleden. Modiano probeert op basis van enkele raadselachtige details vanuit het quasi niets toch tot iets te komen.

'In dit leven, dat soms veel weg heeft van een braakliggend terrein zonder wegwijzers, zou je tussen alle vluchtlijnen en verloren horizonnen een paar aanknopingspunten willen vinden en een soort kadaster opstellen, om niet langer het gevoel te hebben dat je stuurloos rondzwerft', legt Modiano de privédetective in de mond.

De woorden 'kadaster', 'aanknopingspunt', 'wegwijzer' en 'stuurloos' zijn typisch voor Modiano. Om toch maar een houvast te hebben, smokkelt hij talloze straatnamen, telefoonnummers en boek- en liedjestitels zijn verhaal binnen. Zo spint hij kleine bijzonderheden tot een verhaal waarin Louki op aangrijpende wijze verloren loopt.

Als vanouds offreert hij de lezer het haast topografische verslag van een literaire zoektocht doorheen het labyrint van de verloren tijd. Dat werkt aanstekelijk. Samen met Modiano flaneer je over de hellingen van Montmartre, langs de bochten van de Seine, de mooie huizen van Auteuil en de mistige cafés van Saint-Germain. Hoe beter je Parijs kent, hoe meer je geniet. Hoe minder je Parijs kent, hoe groter het verlangen wordt om het beter te leren kennen.

Roland blijft doelloos ronddolen, Louki kiest voor de absolute vlucht, de andere personages verdwijnen in de meanders van de tijd. En Modiano zelf? Zoals hij in zijn vorige roman, Stamboek, subtiel schetst, blijkt de literatuur voor hem de juiste vluchtroute. Ook op dat punt kun je hem vergelijken met de door hem bewonderde Simenon.

Deze boeiende strijd tegen de kracht van het vergeten is geschreven in een erg sober proza dat veel weet te suggereren maar even ongrijpbaar is als de personages. Ogenschijnlijk vederlicht en toch melancholisch. Verwarrend en troebel, maar tegelijkertijd precies en topografisch.

Meestal zijn Modiano's romans gewoon goed, nu en dan ijzersterk. Zijn laatste roman behoort zonder twijfel tot de tweede categorie.

Patrick Modiano (1945)

Zoon van een Italiaanse Jood en een Belgische moeder.

Veroverde het hart van de Franse lezer met zijn stuntelige optredens tijdens de befaamde boekenprogramma's van Bernard Pivot.

Serveert zijn typische proza in dunne, vlotlezende boeken waarmee hij zowel de Prix Goncourt als de Grand prix du Roman de l'Académie française won.

Is een van de grootste nog levende en tegelijk populairste Franse schrijvers.

Bart Van Loo

Onze partners