Over het initiatief van de Britse schrijver en filosoof Alain de Botton om in Londen een atheïstische tempel op te richten lopen de meningen uiteen.

De Botton wil in het centrum van de Londense city een centrum voor godsloochenaars installeren. Uit het atheïstische bolwerk zou een toren oprijzen van 46 meter hoog. Die hoogte staat symbolisch voor de leeftijd van de aarde, die door geologen op 4,6 miljard jaar wordt geschat. Met een dun gouden bandje op de sokkel zou het relatief korte verblijf van de mens op de planeet worden aangeduid.

Laat ons Plato en Jane Austen prijzen

Omdat hij inziet dat het publiek zijn neus ophaalt voor alleen maar negatieve boodschappen wil De Botton als atheïst zelfs van de traditionele kerken leren. Daarom zou in de goddelozentempel ter ere van de cultuur gepreekt kunnen worden tot de groten van de wereldliteratuur. ‘Laat ons Plato en Jane Austen prijzen,’ aldus een schietgebed van de Botton.

Sommigen merken nu al op dat De Bottons atheïstische tempel een groot nadeel heeft: hij heeft geen torenklokken. Dat is een euvel, want het beieren van de klokken bindt zelfs de meest atheïstische stedeling nog met een nostalgisch vleugje aan de kerk.

Wat hebben de atheïsten te bieden wat hetzelfde niveau haalt, aldus de christenen? In zijn dagboek van 1927 was het eerste wat vrijdenker Walter Benjamin in het bolsjewistische Moskou opviel dat je er geen klokken meer hoorde luiden.

Tempel voor atheïsten

Hoe dan ook, niet alle atheïsten zijn opgezet met De Bottons project. ’s Werelds beroemdste atheïst, de Oxfordse evolutiewetenschapper Richard Dawkins, meent dat een tempel voor atheïsten een contradictio in terminis is. Je kunt het geld dat tegen de goddelozentoren gegooid wordt maar beter uitgeven aan atheïstisch onderricht, aldus de schrijver van de bestseller ‘God als misvatting’ (2006).

De Botton is het daarmee niet eens. Godsloochenaars hebben even veel recht op inspirerende architectuur als gelovigen, meent hij. Intussen hebben Britse christenen het plan geopperd om naar aanleiding van de Olympische Spelen in Londen een 78 meter hoog Christusbeeld op te trekken op de Primrose Hill aan de rand van Regent’s Park. Daartegen is het 38 meter hoge Christusbeeld op de Corcovadoberg in Rio de Janeiro slechts een dwerg.

De Botton zelf volgt grote voorbeelden: in haar terreurfase loofde de Franse Revolutie de vergoddelijkte rede. Het eerste feest voor de ratio werd in 1793 in de Parijse Notre-Dame gevierd. Daarna volgde een wet die van alle kerken in Frankrijk ‘tempels van de rede’ maakte.

Van Alain de Botton verscheen vorige zomer bij Atlas het boek ‘Religie voor atheïsten: een heidense gebruikersgids’.

Piet de Moor