Ook literaire vertalers krijgen een eigen masteropleiding.

De master literair vertalen die studenten over twee jaar kunnen volgen aan de KU Leuven, Hogeschool Lessius en Universiteit Utrecht, is een rechtstreeks gevolg van de noodkreet die een groot aantal Nederlandse en Vlaamse letterenorganisaties in 2008 slaakten. In het pamflet ‘Overigens schitterend vertaald’ riepen zij de ministers van cultuur op de bloeiende vertalerscultuur te redden. Ondanks een groeiend aantal literaire vertalingen in de boekhandel neemt de aanwas van nieuwe vertalers nauwelijks toe door het ontbreken van voldoende opleidingen. Het vertalersbestand vergrijst.

Met een subsidie van 100.000 euro per jaar gaf het Comité van Ministers van de Nederlandse Taalunie subsidie om een master literair vertalen te ontwikkelen. Dat de instellingen van hoger onderwijs daar drie jaar voor nodig hebben, komt vooral omdat de master transnationaal moet zijn, vertelt Ton Naaijkens, projectleider en hoogleraar Vertaalwetenschap in Utrecht. ‘Zo kan een cursus vertalen voor toneel volgens de systematiek in Utrecht meer studiepunten opleveren dan in Antwerpen. Over al dit soort details moeten we het eerst eens worden.’

Op de feestelijke startbijeenkomst van de master in oprichting, die vandaag in Utrecht plaatsvindt met onder meer een feestrede van dichteres en vertaalster Anneke Brassinga, vieren 120 betrokkenen dát de kwartiermakers van start zijn gegaan. Maar ook is het een opmaat naar de keuzevakken, blokcursussen en lezingenreeksen over literair vertalen waarmee de bestaande vertaalopleidingen aan de drie instellingen vanaf volgend studiejaar worden verrijkt. De eerste studenten kunnen zich zo al specialiseren in literair vertalen, wat ook op hun bul zal worden vermeld.

Als de master daadwerkelijk start, is volgens Naaijkens de bede uit het vertaalpleidooi verhoord. Vanaf 2012 zullen nieuwe Nederlandse en Vlaamse vertalers worden opgeleid. Toch heeft hij nog meer wensen. De master is alleen bedoeld voor vertalingen naar het Nederlands, maar onder druk van instellingen als de Taalunie en het Vlaams Fonds voor de Letteren – die de eigen literatuur in het buitenland willen promoten – moeten modules ook geschikt worden gemaakt voor de opleiding van instituten neerlandistiek in het buitenland.

Vrees dat de master uiteindelijk toch niet doorgaat omdat alle betrokken regeringen fors moeten bezuinigen, en kunst en cultuur daarbij bepaald niet wordt ontzien, heeft Naaijkens niet. ‘Iedereen die over de master gaat, is er vandaag bij. Mensen die nooit iets anders hebben gezegd dan: ga ermee door. Die houding zal niet van de ene op de andere dag veranderen.’ Daarbij is er belangstelling voor de master van studenten, zegt Naaijkens. Daar houden universiteiten tegenwoordig rekening mee bij de samenstelling van het opleidingsaanbod. Een kwestie van vraag en aanbod.

Maarten Dessing