'Dankt die heren' (laatste authentieke woorden van Willem Elsschot)

10/09/14 om 10:02 - Bijgewerkt om 10:02

Dankzij een Knack-cruise maakte Guido Lauwaert kennis met Rudolf Van Hove, de laatste getuige van Willem Elsschots dood die enigszins anders aan zijn einde kwam dan tot nu toe werd aangenomen.

'Dankt die heren' (laatste authentieke woorden van Willem Elsschot)

Guido Lauwaert (links) met Rudolf Van Hove (rechts) die als 24-jarige in mei 1960 getuige was van Elsschots dood. © GF

Op zijn sterfdag zou Elsschot (Alfons De Ridder 1882-1960) met zijn vrouw Fine zijn gaan kijken naar een nieuw tapijt. Terugkerend kreeg hij voor hun huis in de Antwerpse Lemméstraat een beroerte. Twee stadsarbeiders zetten hem op een stoel en droegen hem binnen. Hij dankte de arbeiders met de woorden "Dank u, heren". Door een onverwachte ontmoeting, weten we nu dat dit niet zo blijkt te zijn verlopen en Elsschots laatste woorden niet geheel conform waren met wat tot nog toe gezegd is.

Een cruise is een zeereis waarbij het aantal inspanningen tot het absolute minimum beperkt blijft, maar die van Knack twee maand geleden had een extra culturele garnering. En zo gebeurde het dat ik na een lezing over de roman 'Lijmen' werd aangesproken door iemand die met de boeken van Elsschot vertrouwd is. Sterker zelfs. 'Ik was als 24-jarige een van de hulpverleners bij het verscheiden van meneer De Ridder.'

Nuchtere getuigenis

Volgens Rudolf Van Hove stapt Elsschot op 31 mei 1960 in de winkel van Albert Van Hove op de Antwerpse Markgravelei. 'Meneer De Ridder koopt een Ardeens brood. mijn vader zegt als naar gewoonte "Bonjour et merci", waarop Alfons De Ridder, ook al naar gewoonte, koppig antwoordt, "Goedendag, meneer Van Hove". Buiten komend stuikt hij in elkaar.' Samen met Frans Bal tracht deze Elsschot recht te zetten, wat niet lukt. Intussen heeft vader Van Hove de nabijgelegen apotheker Rosa Verheijen gebeld en gezegd dat "meneer De Ridder onwel is geworden". Haar man, Flor Van Haver, komt met zijn Studebaker. Gedrieën leggen zij Elsschot op de achterbank en voeren hem naar huis. Ze bellen aan. Een kleinzoon opent de deur, schrikt en haalt een stoel. Met moeite slagen de hulpverleners erin Elsschot binnen te krijgen.

Dankt die heren

Het wordt een sleuren, hijsen, wringen, mikken. De grote lijmer wordt op de canapé gelegd. Intussen is zijn vrouw Fine opgedaagd en kijkt verslagen toe. Elsschot komt enigszins tot bewustzijn, en prevelt niet "Dank u, heren", zoals ooit iemand heeft beweerd, maar "Dankt die heren". Waarop hij het bewustzijn opnieuw verliest en even later overlijdt. Geen twee maar drie mannen waren dus aanwezig in het fatale uur van Willem Elsschot. De eerste die gebeld wordt na het overlijden is Walter De Ridder senior, de eerstgeborene en de meest nabij wonende, zoals Walter De Ridder junior telefonisch bevestigde.

Dankzij de getuigenis van Rudolf Van Hove bestaat er eindelijk een exacter beeld over het laatste levensuur van Willem Elsschot.

Het volledige verhaal over de precieze omstandigheden waarin Elsschot kwam te overlijden, kunt u lezen in Knack van deze week (woensdag 10 september 2014).

Guido Lauwaert

Onze partners