Nick Hannes
Opinie

26/04/07 om 15:00 - Bijgewerkt om 14:59

Bijgeloof

De ene islam is de andere niet. Hoofddoekjes zijn een rariteit in Turkmenistan, en de luidsprekers op de minaretten zwijgen als vermoord.

Bijgeloof

De ene islam is de andere niet. Hoofddoekjes zijn een rariteit in Turkmenistan, en de luidsprekers op de minaretten zwijgen als vermoord. Net als in Azerbeidzjan is de Turkmeense islam doordrongen van animistische en soefistische elementen, die bij ons onder de term bijgeloof zouden worden geklasseerd.

Paraw Bibi is een bedevaartsoord in het Kopet Dag-gebergte op de grens van Turkmenistan en Iran. Een lange witte trap leidt er naar de heilige grot in de rotsen. Volgens de legende werd de beeldschone Paraw Bibi, belaagd door mannen, hier door de berg opgeslokt, en aldus gered van oneervolle mannelijke intenties.

Vandaag bezoekt vooral het vrouwelijk geslacht de geheimzinnige spleet in de rotsen. Vrouwen bidden er om zwanger te geraken, meisjes om een goede echtgenoot.

Een oude man reciteert gebeden, slurpt tussendoor luid van een kop thee, en laat een stevige boer. Bezoekers brengen miniatuurwiegjes, rammelaars, haarspelden, kammen en aanverwante vrouwelijke toiletartikelen mee om hun wensen kracht bij te zetten. De oude man deelt talismannen uit, stukjes stof en zakdoeken.

De grot wordt achterwaarts verlaten. Voor de ingang bidden enkele jonge meiden terwijl ze een kei op hun vingertoppen laten balanceren.

Fotograferen is niet toegestaan in Paraw Bibi's grot. Religie en fotografie is een moeilijke combinatie in Turkmenistan. Ook dat heeft met het "bijgeloof" te maken.

Diep in het Kopetdag-gebergte ligt het dorp Nokhur verscholen. Chauffeur-herder Mohammed, woonachtig in de woestijn en voor het eerst in de bergen, rijdt met open mond en vol ontzag voor de natuurpracht over het kronkelende pad. Bij een sneeuwpartij waar de zon niet bij kan, legt hij de motor stil. "Mohammed toerist!", lacht hij, stapt uit, knielt bij de sneeuw en rolt enkele perfekte sneeuwballen. Het is jaren geleden dat hij het witte poeder nog heeft aangeraakt.

Het is donker als we bij de gastfamilie Ekeyev arriveren. De Ekeyevs zijn met velen. Hoeveel precies, wil niemand kwijt. Het boze oog loert rond, en dan is het maar beter om niet te koop te lopen met familiaal geluk.

De familie betrekt een groot huis, met multifunctionele, lege kamers. Overal liggen tapijten op de vloer, waarop wordt gegeten, geslapen, geleefd. Meubels zijn overbodig, behalve dan een weefgetouw en het kastje voor de TV, dat een prominente plaats in de kamer krijgt.

Een plastic tafelkleed op de grond wordt boordevol gezet met schaaltjes groeten, brood, yoghurt, noten, snoep. Vader Gaip heeft een lam geslacht voor de gasten.

Nokhur is een groot maar geisoleerd dorp met een duivels kerkhof. Graven zijn getooid met de hoorns van wilde geiten en gazellen. Met wat mist en schemering erbij past het zo in "The Blair Witch Project".

"De dorpelingen willen niet dat we de begraafplaats betreden", zegt Bava. "Foto's maken kan alleen vanuit de wagen."

We nemen afscheid van de familie Ekeyev. De enige ongehuwde dochter heeft zich opgemaakt voor het familieportret. Bij het wegrijden, giet moeder een scheut water op de grond, een Turkmeense gewoonte om de gasten een behouden reis toe te wensen.

Onze partners