Jan Van Esbroeck (N-VA)
Jan Van Esbroeck (N-VA)
Vlaams parlementslid voor N-VA
Opinie

25/03/15 om 07:55 - Bijgewerkt om 07:55

'Internationale wapenhandel: Vlaanderen neemt verantwoordelijkheid wel op'

'In tegenstelling tot wat collega-parlementslid Tine Soens (SP.A) beweert, is Vlaanderen al decennia bewust bezig met het uitvoeren en telkens verfijnen van controle op export van wapens', schrijft N-VA'er en lid van de commissie Buitenlands Beleid Jan Van Esbroeck.

'Internationale wapenhandel: Vlaanderen neemt verantwoordelijkheid wel op'

© Reuters

'Wapenhandel is de blinde vlek van het Vlaams buitenlands beleid'. Tine Soens, nieuwbakken Vlaams Parlementslid voor de SP.A, gaat er nogal tegenaan in haar opiniebijdrage. Niet dat we haar uitgangspunten niet delen: Vlaanderen moet ten allen prijzen, zoals alle andere regio's en landen overigens, vermijden dat wapens in verkeerde handen komen. Het aantal broeihaarden en internationale conflicten op dit moment toont meer dan ooit het belang van een stringent belang terzake.

Daarmee heeft collega-parlementslid Soens dus een terechte bekommernis geuit. Maar wat ze voorstelt, raakt evenwel kant noch wal. Het is wellicht nuttig voor mevrouw Soens en voor de andere lezers om even terug te gaan in de tijd. De huidige controle op de Wapenhandel vanuit Vlaanderen is gebaseerd op het door Soens aangehaalde Wapenhandeldecreet van 2012. Een decreet dat een evenwicht zocht én vond tussen economische en ethische overwegingen en dat dan ook door de toenmalige coalitiepartners goedgekeurd werd. De SP.A was daar toen bij.

'Internationale wapenhandel: Vlaanderen neemt verantwoordelijkheid wel op'

© Reuters

Internationaal is bepaald welke goederen militair zijn en gecontroleerd moeten worden, maar de zogenaamde 'catch all'-clausule in de wetgeving laat toe om producten die niet op die controlelijst staan, om veiligheidsredenen toch onder vergunning te plaatsen. In Vlaanderen ging dat vóór het nieuwe wapendecreet bijvoorbeeld over luchthavenverlichting of kledij voor ordetroepen. Tot dan maakten 'catch all'-producten de helft uit van de Vlaamse vergunningen voor wapenexport.

'We passen gewoon EU-regelgeving toe'

Het nieuwe decreet heeft dat systeem echter grondig gewijzigd. Volgens Soens is de nieuwe catch-all bepaling 'in het decreet te laks geformuleerd.' Er waren echter goede redenen voor een aanpassing: de EU verbiedt namelijk de 'catch-all'-clausule voor transacties binnen de EU. We passen dus gewoon de EU-regelgeving toe. Voor de catch-all buiten de EU werd een definitie gehanteerd uit de Duitse regelgeving. De catch-all controle focust daarbij exclusief op civiele goederen die schade kunnen toebrengen aan personen of goederen én die als geweldsmiddel in een gewapend conflict kunnen ingezet worden, inclusief onderdelen en toebehoren daarbij.

Een rapporteringsplicht geldt volgens het decreet voor 'goederen die alleen of in combinatie met elkaar of andere goederen, substanties of organismen ernstige schade kunnen toebrengen aan personen of goederen en die als middel tot geweldpleging ingezet kunnen worden in een gewapend conflict of een soortgelijke situatie van geweld.' Dit is bijzonder duidelijk en laat toe om de doelstelling, met name uitvoer naar conflictgebieden vermijden, te halen maar ook om onze concurrentiepositie te waarborgen op basis van gelijke afspraken.

Delen

Internationale wapenhandel: Ieder zijn verantwoordelijkheid. En Vlaanderen neemt die op

Vlaanderen draagt innovatie, O&O en ondernemen hoog in het vaandel dus moeten we ook de ruimte geven en die bedrijven een gelijkwaardige positie als gelijkaardige bedrijven in de buurlanden aanbieden. Vlaanderen is reeds strenger dan de buurlanden.

Te laks?

Wie denkt dat Vlaanderen veel te laks is geworden vergist zich : het decreet van 2012 bevat ook de regels van het VN-Wapenhandelsverdrag en gaat zelfs verder. Het voorbeeld dat Soens aanhaalt, met name dat van de Vlaamse legertrucks die in Bahrein belandden, doet sinds het nieuwe decreet niet meer ter zake want het dateert van voor het decreet. Uit de bespreking van het jaarverslag wapenhandel 2013 vorige week in de commissie Buitenlands Beleid in het Vlaams Parlement bleek duidelijk dat er sinds het nieuwe decreet geen gelijkaardige dossiers meer zijn geweest.

Soens merkt op dat in 2013 het eindgebruik van 54 procent van de geëxporteerde wapenonderdelen niet bekend was. Dat cijfer moet sterk genuanceerd worden. Al deze gevallen van export zonder kennis van de finale gebruiker hebben betrekking op de levering van onderdelen aan ofwel partners binnen de EU, de VS of andere betrouwbare partijen bij het Wassenaar Arrangement. Dat laatste is een informeel intergouvernementeel regime voor de controle van conventionele wapens en goederen en technologieën die kunnen worden ingezet als massavernietigingswapens. Deze partijen engageren zich onderling om een sluitend systeem van controle op de wapenhandel te hanteren en gezien die afspraken is de betrouwbaarheid van die partners gegarandeerd voor Vlaanderen.

'Internationale wapenhandel: Vlaanderen neemt verantwoordelijkheid wel op'

© Belga

2013 was het eerste jaar waarin dit decreet van toepassing was. Een evaluatie is wel degelijk voorzien. Maar een evaluatie moet natuurlijk ook zinvol zijn. Is het zinvol om al te evalueren wanneer we nog maar de cijfers van één of twee jaren hebben? Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat de haast van mevrouw Soens vooral te maken heeft met het feit dat haar partij nu op de oppositiebanken zit. De minister-president onderzoekt op dit eigenste moment hoe hij op de meest objectieve wijze alle partijen kan betrekken bij de vooropgestelde evaluatie.

In een globale wereld heeft elke natie zijn eigen verantwoordelijkheid. Wapenhandel houdt inderdaad conflicten in stand. Maar in de beste pacifistische traditie is Vlaanderen al decennia bewust bezig met het uitvoeren en telkens verfijnen van controle op export van wapens en al wat daarmee samenhangt en is het zelfs één van de koplopers.

De waarheid heeft haar rechten. En is vaak genuanceerder dan enkele oneliners laten vermoeden.

Lees meer over:

Onze partners