Ludo Bekkers
Ludo Bekkers
Kunst- en fotografierecensent
Opinie

07/07/16 om 10:59 - Bijgewerkt om 10:59

'Eyes Wide Open: de geschiedenis van 100 jaar Leica fotografie'

De tentoonstelling in de Gentse Sint-Pietersabdij toont foto's die allemaal met de legendarische Leica genomen zijn. Je krijgt er daardoor een overzicht van bijna een eeuw fotogeschiedenis.

'Eyes Wide Open: de geschiedenis van 100 jaar Leica fotografie'

Vallende krijger in de Spaanse burgeroorlog © Robert Capa

Wie het zich kan veroorloven of wie wil epateren in het fotocircuit schaft zich een Leica camera aan. Het is dan zoals men in de autowereld met een Rolls-Royce zou rondrijden. En dat is al decennia zo. De beste fotografen in de wereld gebruik(t)en hem en het zijn uitsluitend de heel kapitaalkrachtige amateurs die zich een Leica kunnen permitteren. De gemiddelde prijs ligt rond de 4.000 euro met uitschieters tot meer dan 20.000 euro. Maar voor die prijzen koop je dan ook een van de meest kwaliteitsvolle toestellen op de markt. Alhoewel, de Japanse optische industrie heeft ondertussen ook niet stil gezeten en produceert sedert decennia haast gelijkwaardige camera's die heel wat goedkoper uitvallen. Maar het rode ronde logo met de naam Leica vooraan op de toestellen blijft een aantrekkelijk signaal dat de eigenaar fotografisch het beste van het beste heeft gekozen wat niet altijd betekent dat hij ook de beste fotograaf zou zijn. We bedoelen dan de amateur en niet de professionelen.

Het begon allemaal in 1917 toen in het Duitse Wetzlar het bedrijf Ernst Leitz GmbH werd opgericht en later o.a. microscopen ging produceren onder de naam Ernst Leitz Optische Werke. In dat bedrijf werd door de ingenieur en amateurfotograaf Oskar Barnack in 1914 het prototype van een kleinbeeldcamera ontwikkeld die de wereld van de fotografie grondig zou veranderen en de naam Leica (samentrekking van Leitz en camera) wereldwijd zou beroemd maken.

Straffeloos kopiëren

Het principe was dat voor dit toestel een 35mm film werd gebruikt, net zoals in de filmindustrie, en dat de film in de camera horizontaal verschoof en niet meer verticaal zoals het tot dan toe gebruikelijk was zoals bijvoorbeeld in de veel gebruikte Amerikaanse Kodak toestellen. Het systeem met de rolfilm heeft standgehouden tot de opkomst van de digitale invasie. Bovendien werkte de camera haast geruisloos, met een compacte en hoge resolutielens en een korte sluitertijd. Ideaal voor reportagefotografie en het is dan ook niet te verwonderen dat de meest fervente gebruikers te vinden waren (en nog zijn) bij de beroepsfotografen die voor agentschappen, kranten of tijdschriften werken. Hij werd pas in productie genomen na de eerste wereldoorlog, in 1925. Al enkele jaren later begon de concurrentie haar kop op te steken en met name de eveneens Duitse firma Contax, ook van de lenzenproducent Zeiss,

Na de tweede wereldoorlog kwamen alle Duitse patenten vrij en konden vooral Japanse en Russische bedrijven straffeloos kopieën van de Leica produceren. De eerste Canon camera's uit Japan waren dan ook vrijwel exacte imitaties. Rusland ging nog verder met zijn Kievcamera's die identieke kopieën waren en soms zelfs de naam Leica droegen. Van de andere kant is het geen geheim dat Leica soms samenwerkte met Japanse firma's om bepaalde onderdelen te optimaliseren zoals recent nog met het Chinese concern Huawei om lenzen te leveren voor een nieuw type van smartphone dat met twee objectieven is uitgerust om hoogwaardige beelden te kunnen schieten.

Standaarduitrusting

Dat het toestel met zijn vele kwaliteiten vrij snel tot de standaarduitrusting van professionele fotografen zou gaan behoren was dan ook vanzelfsprekend. Vrijwel alle reporters gebruikten het tot op vandaag. Iconische foto's zoals de (betwiste) vallende krijger in de Spaanse burgeroorlog van Robert Capa, de matroos die een meisje op Times Square in New York hartstochtelijk kust van Alfred Eisenstaedt, het naakte meisje dat in Vietnam vlucht voor de napalmbommen van Nick Ut, de man die in Parijs over een regenplas springt van Henri Cartier-Bresson zijn er maar enkele voorbeelden van. Zowel de reportage- als de straatfotografie, modeshoots en portretten, landschappen en industriebeelden werden door een Leica vastgelegd.

De tentoonstelling in de Gentse Sint-Pietersabdij toont ze allemaal plus een aantal veelzeggende documenten en verschillende uitvoeringen van camera's waaronder het eerste exemplaar dat de fabriek verliet. Gent is het begin van een lange reis door Europese steden nadat de show in Duitse steden al te zien was. Maar Gent heeft er een extraatje aan toegevoegd, een aantal Belgische fotografen die de camera gebruik(t)en. Cédric Gerbehaye, Gaël Turine, Michiel Hendryckx, John Vink, Michel vanden Eeckhout, Harry Gruyaert, Herman Selleslags en de chroniqueur van het Vlaamse boerenleven Walter De Mulder. Wat deze expositie nog interessanter maakt is dat ze, met meestal vintage prints, een overzicht biedt van bijna een eeuw fotogeschiedenis die we meestal alleen maar uit fotoboeken kennen. We worden nu geconfronteerd met de échte beelden en dat is toch nog wat anders.

Tentoonstelling "Eyes Wide Open", Gent Sint-Pietersabdij nog tot 14 augustus.

Onze partners