Vrije Tribune
Vrije Tribune
Knack.be geeft hier een forum aan columnisten en gastbloggers
Opinie

28/08/15 om 07:23 - Bijgewerkt op 27/08/15 om 17:08

'Een migratiebeleid dat vooral gericht is op de instroom beperken, mist vele kansen'

Een humanitaire ramp zal zich blijven voltrekken als we migratie vooral repressief benaderen, zo schrijft de Migratiecoalitie. Ze roept de regering - die vandaag samenzit rond de vluchtelingenkwestie - op om verder te denken dan bed, bad en brood. 'Migranten zoeken bescherming, maar willen zich ook economisch inzetten.'

Globale migratiebewegingen en de toenemende aantallen vluchtelingen die langs levensgevaarlijke wegen naar Europa komen, waren de voorbije weken niet uit de media te branden, en dat zal nog wel even zo blijven. De huidige opvangcrisis noopt tot dringende maatregelen. Ondergetekende migratiecoalitie hoopt dat de "migratie-ministerraad" van vandaag verder gaat dan 'bed, bad en brood', en de aanzet kan zijn voor een nieuw en coherent migratiebeleid.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) benadrukte in de voorbije weken terecht de morele verplichting van België en Europa om grote inspanningen te leveren voor vluchtelingen via materiële opvang en snelle procedures. Maar tegelijkertijd wordt de nadruk nog steeds gelegd op kordate terugkeer van afgewezen asielzoekers en mensen zonder wettig verblijf.

De migratiecoalitie kloeg de effecten van de eenzijdige nadruk op terugkeer reeds aan in 2014. Een goed en omvattend migratiebeleid moet mensenrechten en sociale grondrechten - rechten die mensen toelaten om een menswaardig leven te leiden zoals bepaald in art. 23 van de Belgische Grondwet - respecteren en rekening houden met globale ongelijkheid en ontwikkelingskansen in Noord en Zuid, en de motivatie en ambities van migranten zelf.

Een beleid dat er vooral op gericht is om de instroom te beperken en de terugkeer te optimaliseren mist vele kansen, en leidt tot hoogoplopende menselijke en economische verliezen. We kunnen niet blijven negeren dat migratie een diversiteit aan motieven heeft. Een humanitaire ramp zal zich blijven voltrekken als we migratie vooral repressief benaderen.

Wanneer de mogelijkheden om legaal en veilig te migreren worden ingeperkt, zet dit mensen ertoe aan om de levensgevaarlijke tocht te ondernemen over de Europese wateren. Migranten die geen andere manier zien dan met de hulp van smokkelaars naar Europa te reizen, besteden hier grote sommen geld aan. Sinds 2010 verdween zo 8,5 miljard euro uit de reguliere economie. Stel je voor dat dit bedrag in de landen van herkomst of landen van aankomst was geïnvesteerd!

Delen

'Sinds 2010 verdween 8,5 miljard euro uit de reguliere economie richting smokkelaars: stel je voor dat dit in de landen van herkomst of aankomst was geïnvesteerd

Bovendien gaat de focus op terugkeer gepaard met een inperking van fundamentele mensenrechten. Migratie is geen misdaad, de mate waarin mensen grondrechten kunnen uitoefenen in een samenleving is een barometer van haar moreel welzijn.

Dakloze families met kinderen werden alleen nog opgevangen gedurende 30 dagen ter voorbereiding van hun terugkeer - een praktijk die inmiddels veroordeeld werd door de Raad van State. Familieleden worden soms gescheiden van elkaar met de uitwijzing van één ouder als dwangmiddel om de gehele familie aan te zetten tot een 'vrijwillige' terugkeer.

De eenzijdige nadruk op terugkeer leidt ertoe dat veel mensen in onwettig verblijf en langdurige thuisloosheid verzeild raken en geen aanspraak kunnen maken op noodzakelijke begeleiding. Als mensen verstoken blijven van een toekomstperspectief is dat meer dan een persoonlijk drama. Het maakt het onmogelijk dat deze mensen bijdragen aan de samenleving, ontwikkeling in hun land van herkomst of met nieuwe verworvenheden werkelijk vrijwillig terugkeren.

Theo Francken

Theo Francken © Karl

Nu de debatten deze zomer geopend zijn, is er ruimte en draagvlak voor een omvattender migratiebeleid. De heersende opvangcrisis mag de focus niet laten verengen tot bed, bad en brood voor vluchtelingen in de asielprocedure. Er moet gekeken worden naar veilige toegangswegen, ruimte voor economische migratie en ontwikkelingskansen, en naar een toekomstgerichte omgang met asielzoekers en migranten.

De aandacht mag niet vernauwd worden tot het aanbieden van materiële opvang, omdat zo de begeleiding van migranten op een zijspoor zal belanden. Voorbereiding van een integratietraject voor zij die als vluchteling zullen worden erkend is één ding.

Evenzeer prioritair is de begeleiding van andere groepen migranten bij de oriëntering op een zinvol toekomstperspectief. Een goede toekomstoriëntering bestaat uit het verstrekken van correcte en volledige informatie en ondersteuning voor de migrant om daar vervolgens over na te denken. Dit vermijdt dat zij vanaf het begin geen andere uitweg zien dan zich te nestelen in een onderklasse.

Delen

'Migranten zijn op zoek naar bescherming, maar plannen ook zich economisch in te zetten'

We beseffen dat over migratie nogal wat mythes de ronde doen. Vooral de schrik voor mensen die zich willen komen vestigen zonder bij te dragen aan onze maatschappij blijft hardnekkig. Het tegendeel is waar; migranten zijn op zoek naar de bescherming waar ze recht op hebben, maar maken daarbij ook plannen om zich economisch in te zetten. De beelden van de duizenden die de Balkan te voet doorkruisen om naar West-Europa te trekken, spreken boekdelen. Zij zien geen sociaaleconomische perspectieven in dat deel van Europa.

Met deze lessen op zak pleiten wij voor de ontwikkeling van een samenhangend migratiebeleid dat ook oog heeft voor de economische bijdrage die migranten willen leveren. Jarenlang wordt er al geopperd door politici dat migratie zich meer zou moeten afspelen rond actieve motieven.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) haalde het ook aan in zijn beleidsverklaring. 'Migratie van mensen die in ons land willen komen werken of studeren, zal ik stimuleren.' Minister van Ontwikkelingshulp Alexander De Croo (Open VLD) stelde recent voor om de uitreiking van werkvergunningen te versoepelen. Zo zou een parallel migratiekanaal worden geopend en zouden minder mensen hun leven op het spel moeten zetten op weg naar Europa.

Alexander De Croo en Theo Francken

Alexander De Croo en Theo Francken © Belga

De regionalisering van het arbeidsmarktbeleid neemt een grote brok van de bevoegdheden weg van staatssecretaris Francken. Het federale niveau kan echter wel het initiatief nemen om samen met de gewesten een kader te scheppen waarin arbeidsmigratie van hoog-, middel- en laaggeschoolden kan worden georganiseerd.

Economische migratie toestaan biedt uiteraard perspectieven om demografische veranderingen in onze samenleving aan te pakken, maar er is meer.

In globaler perspectief kunnen hiermee ontwikkelingskansen waargemaakt worden. Migranten dragen met geldtransfers naar familieleden in sterke mate bij aan de ontwikkeling van landen in het Zuiden. De Wereldbank schat dat in 2014 in totaal voor 436 miljard dollar aan remittances naar ontwikkelingslanden overgemaakt werden. Dat enorme bedrag ligt minstens drie maal zo hoog als de officiële ontwikkelingshulp.

De bevoegdheden om een omvattend migratiebeleid in te vullen liggen bij verschillende beleidsniveaus en relevante expertise zit bij verschillende organisaties. De migratiecoalitie bundelde alvast de krachten, en hoopt op een beleid dat mikt op sociale grondrechten, ontwikkelingskansen in Noord en Zuid, veilige migratiekanalen en toekomstmogelijkheden voor migranten zelf.

Zo'n beleid kan er alleen maar komen als de regering vandaag werk maakt van een kader waarin alle spelers betrokken worden.

Wouter Van Bellingen, Minderhedenforum;

Bogdan Vanden Berghe, 11.11.11;

Frederic Vanhauwaert, Netwerk tegen Armoede;

Didier Vanderslycke, ORBIT;

Angela van de Wiel, Samenlevingsopbouw Brussel;

Els Keytsman, Vluchtelingenwerk Vlaanderen

De migratiecoalitie is een samenwerkingsverband van Vlaamse middenveldorganisaties: 11 11 11, Minderhedenforum, Netwerk tegen Armoede, ORBIT vzw, Samenlevingsopbouw Brussel en Vluchtelingenwerk Vlaanderen. Samen willen ze een ander en constructief geluid laten horen in het migratiedebat. Ze doen dit door een jaarlijkse rapport uit te brengen waarin ze het gevoerde migratiebeleid grondig bekijken, en aanbevelingen doen voor nieuwe oplossingen.

Onze partners