Herman Matthijs (UGent, VUB)
Herman Matthijs (UGent, VUB)
Hoogleraar Openbare Financiën aan de UGent en de VUB en lid van de Hoge Raad Financiën
Opinie

21/11/12 om 07:06 - Bijgewerkt om 07:06

Begroting krijgt glansrijk tweede zit

Het echte probleem, met name het verschil tussen de bruto kost van arbeid en wat men netto overhoudt is niet aangepakt in dit begrotingsoverleg. De voorziene lastenverlaging is niet meer dan een druppel op een hete plaat.

De traditionele tripartite is er eindelijk in geslaagd om een ontwerp van begroting 2013 op te stellen. In feite moest dit al gebeurd zijn eind oktober. Maar de naleving van de regelgeving in de begrotingswetgeving van dit land is niet onmiddellijk de prioriteit van deze regering. Waarom dat de begrotingsopmaak moest wachten op de lokale verkiezingen is nog steeds een raadsel.

In ieder geval hebben die verkiezingen de werking van de federale regering niet in positieve zijn beinvloed. Na de zomer luidde het nog dat de begroting 2013 een rustige herfstwandeling ging worden. Dat is er dan een geworden van vier weken met vele politieke ruzies. Bizar genoeg heeft de Vlaamse regering minder last gehad van die verkiezingen en dit ondanks het feit dat dit bestuur politiek alsook administratief verantwoordelijk is voor de lokale entiteiten.

De inhoud De opmaak van deze begroting is een eerder traditioneel werk. Inderdaad de budgettaire evergreens (vb. accijnzen die stijgen) en de eenmalige ( vb. fiscale amnestie )maatregelen zijn er bij. Ook de lotto wordt nog eens gevraagd bij te dragen in de redding van 's lands openbare financien. Men denkt zelfs aan een volkslening. Waarvoor is minder duidelijk, want de belangrijkste publieke investeringsdepartementen behoren tot de bevoegdheid van de deelstaten.

Meer taksen op de banken en de verzekeringen komt er op neer dat die factuur wordt doorgeschoven naar de burgers. Uiteraard gaat de regering zich niet populair maken met de snel stijgende roerende voorheffing op financiële producten. De taks ten aanzien van de meerwaarde op aandelen geeft de personen gelijk die stellen dat er begrippen worden ingevoerd uit de marxistische economie. Maar de notionele intrestvoet blijft blijkbaar ongeschonden. Het is een begroting met veel traditionele maatregelen, zonder structurele keuzen. Maar objectief bekeken is de doelstelling van 2,15% BBP tekort geen slechte prestatie in de eurogroep.

Het heiligdom

Is de index gered? Een indexsprong zou in het beste geval 1,8 miljard euro opbrengen. Maar ons economisch systeem is gebaseerd op koopkracht. Een dergelijk indexsprong is dus ook geen structurele oplossing. Maar in feite komt er toch een sprong. De korf wordt gewijzigd en dat zal resulteren in een tragere stijging van de index. Zodoende komt dat neer op een sprong.

Maar het echte probleem, met name het verschil tussen de bruto kost van arbeid en wat men netto overhoudt is niet aangepakt in dit begrotingsoverleg. De voorziene lastenverlaging is niet meer dan een druppel op een hete plaat. Voor de zoveelste keer wordt er aangekondigd dat de energieprijzen moeten dalen. De energiebonzen te Parijs zullen er eens mee lachen.

Politiek Politiek bekeken is een traditionele zes partijen regering in dit land altijd een moeilijk verhaal geweest naar goede werking. Op zijn minst hebben dergelijke regeringen de geschiedenis tegen inzake positieve prestaties. Bovendien kent deze regering een Franstalig overwicht en ook een oppermachtige PS. In vergelijking met het verleden is er geen Vlaamse politieke formatie aanwezig in deze regering die een machtig blok vormt tegen de partij van de Eerste Minister.

Een ander vraagstuk met betrekking tot deze begroting is de vraag of de vooropgestelde economische groei wel zal gehaald worden ? Het IMF heeft daaromtrent een veel minder - en waarschijnlijk realistischer - beeld. Een bijsturing van die groei naar beneden kan alleen maar leiden tot meer politieke spanningen over deze begroting. Daarnaast stelt zich de vraag wat de gevolgen zijn van de nieuwe Bijzondere Financiering Wet op deze begroting 2013?

Tenslotte is het wachten op de analyse van de EU commissie ten aanzien van deze begroting in het kader van het 'big six' pakket. De EU kan nog een bijzonder moeilijk budgettair ei leggen op de nakende top te Brussel. Inderdaad , in het kader van de herziening van het 'Eigen Middelen Besluit' ter financiering van de EU begroting stelt de Commissie voor om de inningskosten voor de douanerechten te verlagen van 25% naar 10%. Dit komt er op neer dat Belgie in plaats van de huidige 75% in de toekomst 90% zal moeten doorstorten of te wel zowat 250 miljoen euro meer. Dat geld mag dan ook gezocht worden in een van de volgende begrotingsopmaken.

Conclusie In de praktijk zal men nog moeten wachten op de resultaten van het sociaal overleg. Men kan zich ook de vraag stellen wat men gaat doen met de begroting 2014 ? Inderdaad de politieke rit van -2,8% naar -2,15% is bijzonder moeilijk geweest en het is nog de vraag of de rekening gaat kloppen. Is men politiek nog wel in staat om op federaal vlak de politieke etappe te rijden naar het budgettair doel van 2014, met name een tekort van -1% ?

Of zijn er al een aantal politieke partijen die er rekening mee houden om de federale verkiezingen 2014 te vervroegen naar het voorjaar? Dat geeft al onmiddellijk het excuus die begroting 2014 niet op te stellen. Het zou wel eens kunnen dat de techniek van de voorlopige kredieten in de nabije toekomst erg populair worden in de wetstraat. Gezien het feit dat dit land budgettair start in 2013 met voorlopige kredieten, is het nog enige maanden wachten op een definitieve begroting. Daarmede is het begrotingswerk met glans naar de tweede zittijd verwezen, zijnde de verplichte begrotingscontrole van maart 2013.

Onze partners