Urbain Vandormael
Urbain Vandormael
Blogt over de autosector
Opinie

14/04/15 om 07:21 - Bijgewerkt om 07:21

Volkswagen: Open oorlog tussen de legionair en de visionair

De kans is groot dat Volkswagen het jaar eindigt op plaats één bij de autoconstructeurs, voorbij aan Toyota. Tenzij de open oorlog aan de top van het concern straks roet in het eten gooit.

Volkswagen: Open oorlog tussen de legionair en de visionair

Martin Winterkorn © Belga Image

De bom is gebarsten. Aanleiding vormt een onthullend artikel over de spanningen aan de top van de Volkswagen-groep dat zaterdag is verschenen in het gezaghebbende Duitse weekblad Der Spiegel. Daarin neemt de almachtige voorzitter van de raad van toezicht Ferdinand Piëch afstand van Martin Winterkorn, de voorzitter van de raad van beheer. Daarmee lijkt een einde te komen aan een 35-jarige samenwerking en vriendschap tussen twee topmanagers met een uitgesproken passie voor alles wat met auto en autosport te maken heeft. Het is hun verdienste dat Volkswagen AG is uitgegroeid tot de op een na grootste autogroep wereldwijd.

Delen

Volkswagen: Open oorlog tussen de legionair en de visionair

Schouder aan schouder

Ferdinand Piëch - op 19 april e.k. wordt hij 78 jaar - geldt als de belangrijkste automanager van de voorbije vijftig jaar. De kleinzoon van Oostenrijkse autolegende Ferdinand Porsche studeerde machinebouw aan de ETH in Zurich en is onder andere de geestelijke vader van de Porsche 917 met 1100 pk waarmee de Duitse sportwagenfabrikant ontelbare races won.

In 1972 stapte hij over naar Audi en bouwde het dochterbedrijf van Volkswagen uit tot een sterk premiummerk onder het motto 'Vorsprung durch Technik'. Zo introduceerde Audi vanaf de jaren tachtig als eerste premiummerk vierwielaandrijving op zijn seriemodellen en behaalde met de Audi Quattro vier wereldtitels op rij - met dank aan rallylegenden als Stig Blomqvist, Hannu Mikkola, Michèle Mouton en Walter Rörhl.

In 1981 benoemde hij Martin Winterkorn tot zijn rechterhand bij Audi. Tien jaar vormden zij een zeer succesvol duo met een duidelijke rolverdeling: de voorzitter leverde de (briljante) ideeën, zijn luitenant stond in voor de realisatie. Toen Piëch in 1993 voorzitter werd van Volkswagen, gaf hij de fakkel bij Audi door aan Winterkorn. Die volgde in 2007 zijn leermeester, beschermheer en vriend een tweede keer op als voorzitter van de raad van bestuur, ditmaal bij Volkswagen AG.

Ursula en Ferdinand Piëch, sinds meer dan dertig jaar een onafscheidelijk paar. Volgt zij haar man straks op aan de hoofd van Volkswagen?

Ursula en Ferdinand Piëch, sinds meer dan dertig jaar een onafscheidelijk paar. Volgt zij haar man straks op aan de hoofd van Volkswagen? © Urbain Vandormael

Volkswagen is wereldwijd actief en dekt alle marktsegmenten af

De overstap van Piëch van Audi naar Volkswagen in 1993 zorgde voor opschudding op het VW-hoofdkantoor in Wolfsburg. Als eerste beleidsdaad stuurde de nieuwbakken voorzitter het complete directieteam naar huis, uit onvrede met de bedrijfsresultaten én het gebrek aan toekomstvisie.

Twintig jaar later is Volkswagen AG de op een na grootste autoconstructeur ter wereld met een indrukwekkende portfolio: met Audi, Bentley, Bugatti, Lamborghini, Porsche, Seat, Skoda en VW dekt het concern alle marktsegmenten en niches af. De overnames en daaropvolgende versmelting tot één autogroep werd geënsceneerd door meesterstrateeg Ferdinand Piëch, voor de uitvoering vertrouwde hij op enkele Audi-oudgedienden waaronder Martin Winterkorn. Die laatste kent zijn vak en de verschillende geledingen van het concern als geen ander.

Bovendien - en dat is minstens zo belangrijk - heeft hij zich in alle omstandigheden een loyale uitvoerder getoond van de bevelen van zijn voorzitter én vriend.

Die verstevigde niet enkel de positie van Volkswagen AG in de wereld maar en passant ook die van de families Porsche en Piëch binnen de autogroep. De nazaten van Ferdinand Porsche waren voor volle honderd procent eigenaar van de gelijknamige sportwagenfabrikant die in 2009 een riskante poging ondernam om een twee derde meerderheid van de aandelen van Volkswagen AG in handen te krijgen... David tegen Goliath!

Toen dat feestje niet doorging, schoof Ferdinand Piëch de schuld in de schoenen van het toenmalige managementteam en waste zijn handen in onschuld. En met hem alle andere familiale aandeelhouders. Daarop volgde een ondoorzichtige uitwisseling van aandelen die er uiteindelijk toe leidde dat de familieholding Porsche SE 50,7 procent van de stemgerechtigde aandelen van Volkswagen AG in handen kreeg, plus nog eens 2,4 procent die is ondergebracht in een stichting van de families.

Het ouderlijk huis van de familie Porsche in Zell am See, hier verzamelen de clanleden enkele keren per jaar

Het ouderlijk huis van de familie Porsche in Zell am See, hier verzamelen de clanleden enkele keren per jaar © Urbain Vandormael

Het betrof de zoveelste lucratieve transactie die de handtekening droeg van patriarch en meesterstrateeg Ferdinand Piëch en die de families Porsche en Piëch tot de rijkste burgers van Oostenrijk heeft gemaakt. De nazaten van Ferdinand Porsche - de geestelijke vader van de VW Kever - hebben inderdaad fortuin gemaakt in Duitsland, werden zelfs veroordeeld voor collaboratie met Adolf Hitler, maar hebben hun Oostenrijkse nationaliteit nooit opgegeven.

In deze kapel op het landgoed van de familie liggen Ferdinand Porsche en zijn kinderen (en hun partners) begraven

In deze kapel op het landgoed van de familie liggen Ferdinand Porsche en zijn kinderen (en hun partners) begraven © Urbain Vandormael

De meesten wonen trouwens in de omgeving van Salzburg en leidden daar een teruggetrokken leven. Hun namen of foto's duiken zelden op in de boulevardpers, beducht als ze zijn om in het vizier te komen van de Oostenrijkse belastinginspecteurs. Enkele keren per jaar verzamelen alle clanleden in Zell am See, waar het ouderlijk huis staat en waar de eerste generatie ligt begraven in de huiskapel.

Visionair versus legionair

Zoals gezegd, Ferdinand Piëch en Martin Winterkorn hebben Volkswagen groot gemaakt. De rolverdeling was voor iedereen duidelijk én onaangevochten: Piëch was de inspirator die de grote lijnen uittekende, Winterkorn was his masters voice die zorgde voor de uitvoering van de plannen.

Winterkorn deed dat met zoveel inzet en bravoure dat hij zowel gerespecteerd als gevreesd werd. Voor alles en nog wat was zijn handtekening nodig, van de bouw van een nieuwe fabriek in Mexico tot de deurklink van een nieuwe VW Polo.

Op die manier is hij altijd een legionair in dienst van de visionair gebleven. Het ontbreekt hem aan de broodnodige visie; hij heeft te weinig tijd en energie geïnvesteerd in het ontwikkelen van een intelligente en toekomstgerichte strategie.

Daarbij komt dat hij enkele belangrijke ontwikkelingen op het vlak van mondiale mobiliteit heeft onderschat. Maar niemand die het aandurfde hem hierover te interpelleren, laat staan hem hiervoor terecht te wijzen. Want iedereen wist van zijn hechte band met de almachtige voorzitter van de raad van toezicht én meerderheidsaandeelhouder.

Sinds dit weekend is er nu ook officieel sprake van een verstoorde relatie tussen de visionair en de legionair. De eerste barst dateert van 2013 naar aanleiding van een krantenartikel in een Duitse beurskrant waarin gewag wordt gemaakt van ernstige gezondheidsproblemen voor voorzitter Piëch. En waarin de naam van Winterkorn opduikt als diens opvolger.

De voorzitter toonde zich not amused: in een reactie eiste hij het ontslag van de VW-perschef, die hij verantwoordelijk achtte voor het verspreiden van het gerucht. Tot verbazing van velen werd geen gevolg gegeven aan de eis van de voorzitter, en dat doe je in het geval van Piëch niet ongestraft. Zijn wil is wet!

Martin Winterkorn

Martin Winterkorn © Belga Image

Wordt Frau Piëch de opvolger van Herr Piëch?

De voorzitter greep het voorval met beide handen aan om zijn kroonprins een lesje in nederigheid te leren. Vanuit zijn bureau in Salzburg stuurde hij een legertje controllers naar Wolfsburg met de opdracht het VW-hoofdkantoor binnenstebuiten te keren, op zoek naar mogelijke ongerijmdheden of fouten.

Bij diverse ontmoetingen met de pers liet hij zich zeer laatdunkend uit over de strategische kwaliteiten van zijn jarenlange compagnon de route.

Bovendien organiseerde hij bij de dochtermerken Audi en Porsche een openlijke rebellie tegen Winterkorn. Die had bij Audi & Co. aangedrongen op hogere afdrachten aan het moedermerk - om zo de rendabiliteit van VW beter te laten lijken dan ze in werkelijkheid is. Die ligt bij 2 procent terwijl die bij de dochtermerken beduidend hoger ligt. Dat heeft ermee te maken dat de productiekosten bij VW te hoog liggen, dat VW ondermaats presteert op de opnieuw snel groeiende Amerikaanse markt en dat het aangekondigde low budgetmodel er nog altijd niet is.

Klap op de vuurpijl vormde de recente benoeming van BMW-directielid Herbert Diess tot nieuwe operationele baas bij VW. Een klap in het gezicht van Winterkorn die tot nog toe het concernvoorzitterschap combineerde met de operationele leiding van VW. Alsof dat nog niet volstond, heeft Piëch dit weekend in het gezaghebbende weekblad Der Spiegel ook openlijk afstand genomen van Winterkorn.

Ursula Piëch klom op van kindermeisje tot vierde echtgenote van Ferdinand, de almachtige én moeder van drie van zijn twaalf kinderen. Zij geldt als een van de machtigste vrouwen van Duitsland

Ursula Piëch klom op van kindermeisje tot vierde echtgenote van Ferdinand, de almachtige én moeder van drie van zijn twaalf kinderen. Zij geldt als een van de machtigste vrouwen van Duitsland © Urbain Vandormael

Insiders zien hierin een slinks manoeuvre van de patriarch om zijn vrouw Ursula in stelling te brengen voor zijn opvolging. Die kwam als 19-jarig kindermeisje in dienst bij de familie Piëch maar is intussen opgeklommen tot diens vierde echtgenote én moeder van drie van zijn twaalf kinderen. Het paar is onafscheidelijk en geleidelijk aan neemt de 59-jarige Oostenrijkse een aantal taken over van haar man in de raden van bestuur van onder andere Audi en Volkswagen.

Zij heeft ook het laatste woord in de twee stichtingen waarin haar man én euromiljardair zijn persoonlijk vermogen heeft ondergebracht. Ursula Piëch geldt daardoor als een van de machtigste vrouwen in Duitsland maar het kindermeisje van weleer is slim en sluw genoeg om in de schaduw van haar man te blijven opereren.

Volgend jaar wordt ze zestig en het vermoeden groeit dat Ferdinand de Almachtige haar wil verrassen met het aanbod om hem op te volgen aan het hoofd van 's werelds grootste autogroep.

Delen

Wordt vervolgd...

Nog is het niet zover en nog laat de patriarch niet in zijn kaarten kijken. Feit is dat hij tot nog toe altijd goed heeft gezorgd voor zijn familie en dat hij zelden of nooit een tweestrijd heeft verloren. Maar hoe groot is het ego van deze oude wijze man en hoe ver wil hij gaan om zijn wil door te drukken? Is hij desnoods bereid de toekomst van zijn levenswerk op het spel te zetten?

Dat zijn de vragen die Duitsland én de concurrenten van Volkswagen dezer dagen bezighouden. De machtige vakbond IG Metall en de deelstaatregering van Nedersaksen - beide zetelen in de raad van beheer van Volkswagen AG - hebben openlijk hun steun betuigd aan Martin Winterkorn, maar of dat volstaat? Per slot van rekening bezitten de families Porsche en Piëch de meerderheid van de aandelen. Wordt vervolgd...

Lees meer over:

Onze partners